Zmiana klimatu staje się coraz większym wyzwaniem dla polskich gospodarstw rolnych. Susze, upały i gwałtowne opady wpływają na plony oraz bezpieczeństwo finansowe producentów.

Raport „Więcej niż zawód. Przyszłość rolnictwa oczami praktyków” wskazuje na potrzebę zwiększenia odporności gospodarstw na ekstremalne zjawiska pogodowe.

Straty rolnictwa przez suszę sięgają miliardów złotych

Według raportu wartość plonów traconych każdego roku z powodu suszy szacuje się na 3,9–6,5 mld zł. W latach szczególnie dotkliwych susz łączne koszty ekstremalnych zjawisk pogodowych w Polsce sięgały 10–11 mld zł.

Problem dotyczy nie tylko wysokości zbiorów. Nieprzewidywalna pogoda utrudnia również planowanie produkcji i zarządzanie finansami gospodarstwa.

Rolnicy obserwują spadek poziomu wody w zbiornikach, długotrwałe upały oraz zaburzenia sezonowości. Jednocześnie muszą kontrolować koszty i spełniać rosnące wymagania środowiskowe.

Retencja wody i regeneracja gleby mogą zwiększyć odporność gospodarstw

Uczestnicy warsztatów opisanych w raporcie wskazali na konieczność dostosowania gospodarstw do zmieniających się warunków klimatycznych. Ważnym elementem tej strategii jest zwiększenie retencji wody.

Istotne znaczenie ma również regeneracja gleb i większa różnorodność krajobrazu. Działania te powinny wspierać długoterminową odporność produkcji rolnej.

Eksperci rekomendują przeznaczanie większych środków Wspólnej Polityki Rolnej na adaptację klimatyczną. Wsparcie miałoby obejmować zatrzymywanie wody w glebie i krajobrazie oraz premiowanie działań zapobiegawczych.

Jak przygotować polskie gospodarstwa na zmiany klimatu?

Skuteczna adaptacja wymaga działań na poziomie pojedynczych gospodarstw oraz całego sektora rolno-spożywczego. Ważne są inwestycje, stabilne finansowanie i lepsze planowanie wykorzystania zasobów wodnych.

Raport zwraca również uwagę na potrzebę łączenia odporności klimatycznej z opłacalnością produkcji. Rolnicy nie powinni być zmuszani do wyboru między rentownością a ochroną środowiska.

Wniosek: susza stanowi poważne zagrożenie dla stabilności polskiego rolnictwa. Rozwój retencji, regeneracja gleb i odpowiednie wsparcie inwestycyjne mogą pomóc gospodarstwom lepiej przygotować się na przyszłe wyzwania.

Źródło: Instytut Zrównoważonej Gospodarki i Fundacja Climate&Strategy, raport „Więcej niż zawód. Przyszłość rolnictwa oczami praktyków. O wyzwaniach rynkowych, klimatycznych i regulacyjnych”, 14 października 2026 r.