Polskie rolnictwo zwiększyło swoją wartość w ostatnich dwóch dekadach. Nie oznacza to jednak, że większość gospodarstw zapewnia rodzinom stabilne dochody.

Z raportu „Więcej niż zawód. Przyszłość rolnictwa oczami praktyków” wynika, że tylko nieco ponad jedna czwarta rolników utrzymuje siebie i rodzinę z prowadzenia gospodarstwa.

Wartość rolnictwa rośnie, ale koszty nadal obciążają gospodarstwa

Według raportu wartość dodana brutto polskiego rolnictwa wzrosła z 6,8 mld euro przed wejściem Polski do Unii Europejskiej. W 2023 roku osiągnęła już 22,1 mld euro.

Znacząco zwiększył się również eksport produktów rolnych. Jego wartość wyniosła 51,8 mld euro, czyli około dziesięciokrotnie więcej niż dwie dekady wcześniej.

Mimo tych wyników wielu producentów nadal zmaga się z problemami finansowymi. Wpływają na nie rosnące koszty produkcji, zmienne ceny skupu i ograniczona siła negocjacyjna.

Szczególnie trudna sytuacja dotyczy mniejszych gospodarstw. Dodatkowym obciążeniem są zakłócenia łańcuchów dostaw oraz wzrost kosztów nawozów i pasz.

Rolnicy chcą większej niezależności na rynku

Autorzy raportu wskazują na potrzebę poprawy pozycji rolników w łańcuchu dostaw. Ważną rolę mogą odegrać grupy producenckie, spółdzielnie i lokalne rynki zbytu.

Istotnym rozwiązaniem jest także sprzedaż bezpośrednia. Dzięki niej producenci mogą ograniczać zależność od pośredników i rozwijać relacje z konsumentami.

Raport podkreśla również znaczenie stabilnych przepisów oraz bardziej przewidywalnych warunków prowadzenia działalności. To ważne elementy budowania długoterminowej rentowności gospodarstw.

Jak może wyglądać przyszłość polskiego rolnictwa?

Ponad 40 rolników i rolniczek uczestniczyło w warsztatach dotyczących przyszłości sektora. Wspólnie opracowali wizję rolnictwa w 2050 roku.

Zakłada ona rentowne gospodarstwa, wykorzystanie nowych technologii i większą odporność na zmiany rynkowe. Ważna jest również poprawa jakości życia rolników.

Wniosek: wzrost wartości całego sektora nie gwarantuje stabilności finansowej poszczególnych gospodarstw. Przyszłość polskiego rolnictwa zależy także od uczciwych relacji rynkowych, dostępu do lokalnych odbiorców i ograniczania kosztów produkcji.

Źródło: Instytut Zrównoważonej Gospodarki i Fundacja Climate&Strategy, raport „Więcej niż zawód. Przyszłość rolnictwa oczami praktyków. O wyzwaniach rynkowych, klimatycznych i regulacyjnych”, 14 października 2026 r.