bydło w oborze

Zapalenie wymienia u krowy (mastitis) stanowi jedną z głównych przyczyn strat w hodowli krów mlecznych. Wynika to przede wszystkim z pogorszenia mleka w zakresie cech fizykochemicznych, więc i przydatności technologicznej jako surowca mlecznego, a także zmniejszenia wydajności oraz w wielu przypadkach przedwczesnego brakowania zwierząt.

Co powoduje mastitis?

mastitis

Czynniki zewnętrzne mają wpływ na powstanie zapalenia wymienia u krowy. Fot. Fotolia

Mastitis powstaje z powodu wielu czynników, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. W dodatku w zależności od objawów i ich nasilenia przybiera różne postaci. Forma utajona może szybko rozwinąć się w kliniczną. Aby zapobiec zaostrzeniu objawów, należy w porę wykryć tę „cichą” postać. Co jednak możemy zrobić, gdy nie ma widocznych, niepokojących symptomów ze strony gruczołu mlekowego, takich jak obrzęk i zaczerwienienie, ból wymienia lub poszczególnych ćwiartek, a istnieje podejrzenie zapalenia wymienia u krowy? W celu wykrywania tego schorzenia stosuje się rozmaite metody: od organoleptycznych, czyli „zabiegów”, które można wykonać „na miejscu”, po laboratoryjne.

Zapalenie wymienia u krowy

Pierwszym sygnałem informującym o wystąpieniu mastitis jest wygląd mleka na przedzdajaczu. Jednym z objawów charakterystycznych dla zapalenia gruczołu mlekowego jest też podwyższona liczba komórek somatycznych (LKS, ponad 400 tys./ml) i drobnoustrojów, które z kolei powodują zmiany cech organoleptycznych mleka. Gdy w kolejnych kontrolach mleczności poziom LKS przekracza 250 tys./ml, od takiej krowy z każdej ćwiartki powinniśmy pobrać próbki i poddać je analizie mikrobiologicznej.

Jakim testom poddać mleko pod kątem mastitis?

tmr dla bydła

Zapalenie wymienia u krowy (mastitis) stanowi jedną z głównych przyczyn strat w hodowli krów mlecznych. Fot. Fotolia

Podstawowym badaniem mleka pod kątem występowania zapalenia wymienia u krowy jest Terenowy Odczyn Komórkowy (TOK) – metoda stosowana w warunkach produkcyjnych do badania mleka ćwiartkowego. Polega na wykrywaniu podwyższonej LKS poprzez dodanie do mleka płynu „Mastirapid”. W jego skład wchodzi związek o działaniu powierzchniowo czynnym, który reaguje z kwasami nukleinowymi, powodując mniej lub bardziej widoczne zmiany. Płyn wlewa się do czterech części tacki Schalma uprzednio zapełnionych mlekiem, a następnie – po wykonaniu kołowych ruchów w celu zmieszania cieczy – obserwuje się kolor i konsystencję mieszaniny. Mleko „zdrowe” ma normalną konsystencję i kolor określany jako fiołkowy (z możliwymi odcieniami czerwieni). Im wyższa jest LKS, tym zmiany konsystencji są bardziej widoczne – mleko z chorego gruczołu mlekowego jest mniej płynne, z widocznymi śluzowatymi skrzepami, a konsystencja staje się nawet galaretowata.

Barwa mleka z wymienia z podejrzeniem mastitis o odczynie zasadowym przybiera barwę fioletową, natomiast z niskim pH zabarwia się na żółto lub żółtozielono.

Stanom zapalnym towarzyszy podwyższona zawartość związków mineralnych w mleku – jonów chloru i sodu, co sprzyja jego zwiększonej przewodności elektrycznej. Zjawisko oporności elektrycznej jest pomocne w zdiagnozowaniu zapalenia wymienia u krowy. Mleko z każdej ćwiartki w zdrowym wymieniu cechuje zbliżona oporność elektryczna. Nieprawidłowości można wykryć dzięki specjalnym urządzeniom zamontowanym w urządzeniach udojowych, w które zaopatrzone są hale udojowe – to standard nowoczesnych rozwiązań. System komputerowy rejestruje pomiar przewodności każdorazowo podczas doju. Pomiaru przewodności elektrycznej dokonuje się również „ręcznie” za pomocą aparatu Dramińskiego. Wynik poniżej 250 jednostek wskazuje na podkliniczne zapalenie wymienia u krowy, 250–300 oznacza stan przejściowy pomiędzy podklinicznym mastitis a zdrowym gruczołem mlekowym, a powyżej 300 świadczy o zdrowym wymieniu.

Dobra rada

Stosuj wymienione metody, by szybko rozpoznać wczesne stany zapalne wymienia. Dzięki szybkiemu podjęciu odpowiedniego leczenia, ograniczysz rozprzestrzenianie się mastitis.

mastisis u bydłaZobacz kartę edukacyjną i poznaj metody rozpoznawania stanów zapalnych wymion!