separat jako ściółka

Higiena legowisk dla krów jest podstawą w zakresie profilaktyki chorób, np. racic czy też zapalenia gruczołu mlekowego. Jaki udział w tej profilaktyce może mieć podłoże z odchodów, czyli separat?

Jako ściółka dla krów wykorzystywane są rozmaite materiały, takie jak słoma, trociny, piasek, torf czy też frakcja stała gnojowicy – separat. Najczęściej spotykanym rodzajem podłoża jest jednak słoma, niemniej dobrze znać zalety innych ściółek, szczególnie tych, które są tańsze niż tradycyjne rozwiązania. Takim godnym uwagi materiałem jest właśnie separat. Jego jakość higieniczna może jednak budzić wątpliwości. W końcu powstaje z odchodów, które jak wiadomo, są pożywką licznych mikroorganizmów. Czy są jednak powody do obaw? Na co wskazują badania?

separat a zdrowie wymion

Ściółka wyprodukowana z odchodów może kojarzyć się z obecnością w niej patogenów, które zagrażają zdrowiu gruczołu mlekowego i jakości mleka. Fot. Adobe Stock

Legowisko z separatu

Separat powstaje na drodze mechanicznej separacji frakcji stałej gnojowicy. Takie „rozdzielenie” gnojowicy umożliwia wykorzystanie odchodów w dwojaki sposób ‒ jako ściółki z części stałej i jako nawozu frakcji płynnej, gdyż po 2–3 miesiącach kompostowania frakcję płynną można wykorzystać jako naturalny nawóz.
Ścielenie separatem za pomocą ścielarki odbywa się raz na 3‒4 tygodnie. Niemniej 2 razy w tygodniu powinno się usunąć odchody z tylnej części legowiska. Należy przy tym pamiętać o wyrównaniu i spulchnieniu legowiska raz na 2 tygodnie.
Dużym plusem korzystania z takiej ściółki jest niski koszt jej pozyskania. Jednocześnie jednak ściółka wyprodukowana z odchodów może kojarzyć się z obecnością w niej patogenów, które zagrażają zdrowiu gruczołu mlekowego i jakości mleka. Czy te obawy są zasadne?

Separat a zdrowie gruczołu mlekowego krów

Analiza laboratoryjna jakości mikrobiologicznej ściółki z gnojowicy w badaniach Adamskiego i wsp. (2011) nie wykazała zwiększonej liczby takich patogenów jak bakterie Salmonella spp. Nie odnotowano też licznych kolonii Escherichia Coli. Kilkumiesięczne obserwacje występowania mastitis u krów objętych doświadczeniem nie potwierdziły także zagrożeń związanych ze stanem higienicznym takiego rodzaju ściółki. Ponadto racice były suche, co również wskazywało na poprawę higieny podłoża.

separat a jakość mleka

Wyniki badań wskazują, że zastosowanie separatu jako ściółki nie wpłynęło na LKS w mleku krów. Fot. Adobe Stock

Inne badania wykazały z kolei, że zawartość patogenów w ściółce z separatu, a także jakość higieniczna mleka krów mieściły się w przyjętych normach i były zbliżone do notowanych przy zastosowaniu materaca słomiasto-obornikowego (Reithmeiner i in., 2004 oraz Schrade i in., 2008 za: Kaczor, 2016). Dodatkowo wyniki badań Winnickiego i wsp. (2012) udowodniły, że zastosowanie separatu jako ściółki nie wpłynęło na liczbę komórek somatycznych w mleku krów. Choć w stadzie objętym doświadczeniem występowały przypadki zapalenia wymienia u pierwiastek, to autorzy wskazują, że ściółka z separatu nie była źródłem zakażeń wymienia.
Badacze z Uniwersytetu Minnesota, którzy przeprowadzili analizę wykorzystania separatu w 38 gospodarstwach mlecznych, stwierdzili, że zastosowanie tego typu ściółki łączy się z ekonomicznymi korzyściami (w porównaniu z innymi organicznymi ściółkami). Ponadto LKS na większości tych farm była podobna do średniej LKS w regionie, a wartości te nie były nadmiernie wysokie, zwłaszcza w porównaniu z niektórymi mleczarniami, które nie stosowały separatu (Husfeldt i wsp., 2012 za: Garcia i Diaz‐Royón, 2014).
Biorąc pod uwagę wyniki licznych badań, korzystanie z takiego rozwiązania należy uznać za bezpieczne dla zdrowia gruczołu mlekowego i tym samym jakości mleka.

Dobra rada!

Niezależnie od rodzaju materiału stosowanego jako ściółka utrzymuj jego czystość i wymieniaj zgodnie z zaleceniami. Jednocześnie stosuj bezpieczne środki do dezynfekcji podłoża, takie jak Desan.

Źródła

  • Adamski M., Głowacka K., Kupczyński R., Benski A. (2011). Analysis of the possibility of various litter beddings application with special consideration of cattle manure separate. Acta Scientiarum Polonorum Zootechnica, 10 (4), 5–12.
  • Garcia A., Diaz‐Royón F. (2014). Recycled Manure Solids as Bedding, South Dakota State University, 21.01.2014, 1‒6, http://arcles.extension.org/pages/70319/recycled‐manuresolids‐as‐bedding , pobrane z https://www.researchgate.net/ (dostęp: 30.08.2020).
  • Husfeldt A.W., Endres M.I., Salfer J.A., Janni K.A. (2012). Management and characteristics of recycled manure solids used for bedding in Midwest freestall dairy herds. Journal of Dairy Science 95, 2195–2203.
  • Kaczor A. (2016). Wypoczynek krów w oborach wolnostanowiskowych boksowych. Część II. Wiadomości Zootechniczne LIV, nr 4, 111–117.
  • Reithmeiner P., Schaeren W., Schällibaum M., Friedli K. (2004). Bacterial load of several lying area surfaces in cubicle housing systems on dairy farms and its influence on milk quality. Milchwissenschaften 59, 20–24.
  • Schrade S., Zähner M., Schaeren W. (2008). Einstreu in Liegeboxen für Milchviech. ART-Berichte 699, 8 ss.
  • Winnicki S., Jugowar J.L., Kujawiak R., Sobek Z., Różańska-Zawieja J., Nienartowicz-Zdrojewska A. (2016). Separat gnojowicy bydlęcej jako alternatywa ściółki dla krów mlecznych. Przegląd Hodowlany 5, 23–27.