rasa jersey

Są „zgrabne”, mają delikatną budowę i produkują mleko o wysokim udziale tłuszczu i białka. Mowa o rasie jersey.

Nazwa bydła „jersey” pochodzi od kolebki tej rasy – wyspy Jersey, położonej w kanale La Manche. Na tej wyspie od XVIII w. hodowano to bydło w czystości rasy w populacji zamkniętej, liczącej ok. 10 tys. szt. Najbardziej liczne populacje rasy jersey znajdują się obecnie w USA i Danii.

Cechy rasy jersey

Ze względu na początkową hodowlę w zamkniętej populacji rasa jersey jest wyrównana pod względem genetycznym i fenotypowym. Zwierzęta te są przy tym odporne na niesprzyjające warunki środowiskowe i choroby.
Kaliber bydła tej rasy jest mały, a sylwetka szlachetna i harmonijna. Kończyny mają suche, a głowę drobną z wyrazistymi oczami. Umięśnienie nie jest rozbudowane, jest płaskie. Krowy rasy jersey mają prawidłowo zbudowane wymię.
Mleko od rasy jersey zawiera najwięcej składników suchej masy o istotnym znaczeniu przetwórczym i odżywczym. Mleko pochodzące od tych krów jest cennym surowcem do produkcji serów i jogurtów, m.in. ze względu na wysoki udział tłuszczu, białka i specyficzny polimorfizm genetyczny białek. W badaniach Antkowiak i wsp. (2007) u krów rasy jersey stwierdzono m.in. wyższą zawartość tłuszczu w mleku (+ 1,79%), więcej białka (+ 0,71%), suchej masy (+ 1,95%) niż w mleku od krów rasy PHF. Niemniej ta druga grupa charakteryzowała się wyższą wydajnością mleka (+ 5,2 kg/dzień).

rasa jersey

Mleko pochodzące od krów jersey jest cennym surowcem do produkcji serów i jogurtów. Fot. Adobe Stock

Rasa jersey w Polsce

Bydło to znane jest dobrze w Polsce dopiero od połowy lat 80. XX w. Wtedy to do hodowli wprowadzono większą liczbę czystorasowych samic. W kraju aktualnie prowadzony jest program hodowlany dla rasy jersey. Jego celem jest utrzymanie charakterystycznych dla tych krów cech mleczności oraz cech typu i budowy poprzez doskonalenie populacji jersey w kierunku jednostronnie mlecznym. Program hodowlany dla tej rasy jest realizowany na terenie całej Polski.

Wzorzec dla krów rasy jersey

W ramach prowadzonego programu hodowlanego dla bydła jersey ustalono wzorzec rasy. Zgodnie z nim „dżersejki” powinna charakteryzować harmonijna, szlachetna budowa, skóra cienka, pokryta błyszczącą, jedwabistą sierścią, wyraźnie rysujący się kościec o płaskim umięśnieniu oraz żywy temperament. Umaszczenie krów rasy jersey jest jednolite od jasnocielistego do ciemnobrunatnego, z charakterystyczną białą obwódką wokół ciemnej śluzawicy, dopuszczalne są też białe łatki na dolnych partiach ciała oraz ciemna pręga wzdłuż grzbietu.

Mleko pochodzące od tych krów jest cennym surowcem do produkcji serów i jogurtów, m.in. ze względu na wysoki udział tłuszczu, białka i specyficzny polimorfizm genetyczny białek.

Sylwetka ma być zbliżona do trójkąta, w którym podstawa to zad, a wierzchołek to głowa. Wysokość w krzyżu samic to u pierwiastek – 115–125 cm, a u dorosłych krów – 120–130 cm. Wzorcowe umięśnienie samic jest płaskie. Głowa krów rasy jersey lekka, a szyja delikatna, wąska, wydłużona, bez nadmiernego fałdu na podgardlu. Do tego dobrze przylegające łopatki, płasko umięśnione, a wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad łopatki. Klatka piersiowa jest wysklepiona, nieco szersza w części tylnej niż przedniej, żebra płaskie, ukośnie i szeroko rozstawione. Brzuch krów jersey według wzorca jest głęboki i pojemny; grzbiet prosty, mocny, prosta i szeroka partia lędźwiowa, umięśnienie niezbyt mocno zaznaczone; zad lekko nachylony do tyłu, długi, szeroki, płasko umięśniony, natomiast profile mięśni, zwłaszcza udowych, lekko wklęsłe, ponadto nisko osadzona nasada ogona. Nogi są szeroko i równolegle ustawione, pod lekkim kątem, suche, mocne; wysoka piętka racicy, racice lekko rozwarte. Wymię pojemne; zawieszenie tylne wysokie i szerokie, a przednie – wyraźnie wysunięte do przodu, mocno połączone z powłokami brzusznymi; skóra cienka, delikatnie owłosiona, żyły mleczne bardzo wyraźnie zaznaczone; rozwój ćwiartek równomierny, strzyki centralnie rozmieszczone na ćwiartkach, pionowo ustawione, cylindryczne, średniej długości. Wymię bez dodatkowych strzyków i przystrzyków.

rasa jersey cechy

Buhaj rasy jersey

Samce bydła jersey zgodnie z wzorcem dla tej rasy charakteryzują się harmonijną, proporcjonalną budową, wykazującą cechy męskie, wigor, siłę; skóra jest cienka, pokryta błyszczącą, jedwabistą sierścią; wyraźnie rysujący się kościec, o płaskim umięśnieniu; drugorzędowe cechy płciowe widocznie zaznaczone. Umaszczenie jednolite od jasnocielistego do ciemnobrunatnego, do tego charakterystyczna biała obwódka wokół ciemnej śluzawicy, dopuszczalne białe łatki na dolnych partiach ciała oraz ciemna pręga wzdłuż grzbietu.

bydło jersey

Rasa jersey jest odporna na niesprzyjające warunki środowiskowe i choroby. Fot. Adobe Stock

Wysokość w krzyżu: buhaj roczny – 110–115 cm, buhaj dorosły – 130–140 cm. Żebra długie, szeroko rozstawione i szeroko wysklepione wraz ze zwiększającą się głębokością i szerokością w stronę zadu. Umięśnienie płaskie, profile mięśni lekko wklęsłe. Głowa szlachetna, szeroki pysk, mocna żuchwa, szyja delikatna, wąska, wydłużona, bez nadmiernego fałdu na podgardlu. Dobrze przylegające łopatki, płasko umięśnione, wyrostki grzbietowe kręgosłupa lekko wystające ponad linię kłębu. Klatka piersiowa szeroka, wysklepiona, a żebra szeroko rozstawione, przy czym kości żeber są szerokie, płaskie i długie, połączone łagodnie z łopatkami. Grzbiet prosty, mocny; prosta, szeroka i lekko łukowata partia lędźwi z dobrze zarysowanym kręgosłupem. Zad lekko nachylony do tyłu, długi, szeroki, płasko umięśniony, profile mięśni, zwłaszcza udowych, lekko wklęsłe, nisko osadzona nasada ogona. Nogi mocne, suche, prawidłowo ustawione o mocnych pęcinach, lekko rozwartych racicach i płaskich kościach.

Rasa jersey w polskich gospodarstwach

Na forach rolniczych widać duże zainteresowanie tą rasą. Jedni chwalą się zdjęciami swoich „dżersejek”, inni pytają hodowców o opinię odnośnie bydła z normandzkiej wyspy. Nic dziwnego! To rasa o cennych cechach użytkowych i funkcjonalnych. Ponadto, z racji swojego „oryginalnego” wyglądu urozmaica krajobraz polskiej wsi. A jakie są Wasze doświadczenia z hodowlą bydła jersey? Podzielcie się nimi w komentarzach pod artykułem.

Zobacz więcej:

Źródła

  • Antkowiak I., Pytlewski J., Skrzypek R. (2007). Wpływ kolejności laktacji i jej fazy na użytkowość mleczną krów rasy jersey i polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej. Medycyna Weterynaryjna, 63 (11), 1366–1369.
  • Polska Federacja Hodowców i Producentów Bydła Mlecznego, Program hodowlany dla rasy jersey, dostęp 16.04.2020 pod adresem: http://pfhb.pl/hodowla/zadania-hodowlane.