W ciągu dnia można zaobserwować u krów pewne powtarzalne zachowania. Nieraz, te proste czynności związane są z bardzo złożonymi reakcjami. Jednym z nich jest przeżuwanie, które stanowi niezastąpiony element procesu trawienia pokarmu w przewodzie pokarmowym bydła. Bez niego nie byłoby produkcji mleka.

Przeżuwanie mogłoby wydawać się mało ważne, ale w rzeczywistości pełni bardzo wiele ważnych funkcji i wiele ważnych procesów jest od niego zależnych. Gdy krowa pobierze paszę, dostaje się ona poprzez przełyk do pierwszego przedżołądka – żwacza.

Rola przeżuwania krów

Ze względu na swoją rolę, żwacz nazywany jest komorą fermentacyjną. Panują w nim warunki, które muszą być dostosowane do wymagań symbiotycznych mikroorganizmów w nim żyjących. Środowisko idealne do aktywności bakterii i pierwotniaków żwacza to m.in. kwasowość w przedziale 6,2-6,8 oraz temperatura          39-40°C. Celem przeżuwania jest ponowne rozdrobnienie pokarmu, które powraca do jamy gębowej na drodze odłykania, poprzez odruch obijania. Cześć płynna i dobrze rozdrobniona od razu wraca do żwacza, natomiast większe kawałki paszy są poddawane dokładniejszemu przeżuciu. Odpowiednio rozdrobniona pasza jest ponownie przełknięta. Ma to na celu ułatwienie enzymatycznego rozkładu pokarmu, przeprowadzanego przez bakterie żwacza. Ułatwia to również transport kęsa przez kolejne odcinki układu pokarmowego.

Celem przeżuwania jest ponowne rozdrobnienie pokarmu, które powraca do jamy gębowej na drodze odłykania, poprzez odruch obijania. Cześć płynna i dobrze rozdrobniona od razu wraca do żwacza, natomiast większe kawałki paszy są poddawane dokładniejszemu przeżuciu.

Kontrola kwasowości żwacza

Przeżuwanie jest elementem procesu trawienia pokarmu przeżuwaczy. Jeśli coś zakłóca ten proces i jest on zaburzony, może to prowadzić do schorzeń na tle metabolicznym u krów, szczególnie wysokowydajnych. Pobudzenie receptorów znajdujących się w jamie gębowej i w przełyku oraz w żwaczo-czepcu, uruchamia pracę silnianek przyusznych i produkcję silny. Jej zadaniem jest nie tylko zmiękczenie pobieranej paszy i ułatwienie transportu pokarmu, ale dostając się wraz z treścią do żwacza pełni rolę bufora. Zasadowe pH śliny (7,99-8,27) neutralizuje odczyn „komory fermentacyjnej”, tak by panowały w niej optymalne warunki dla symbiotycznych mikroorganizmów. Ślina stanowi też lwią część płynu żwaczowego. Codzienna produkcja śliny to około 180 litrów tego soku trawiennego.

przeżuwacze

Krowy najchętniej przeżuwają podczas leżenia. Fot. Josera

Zaburzenia przeżuwania krów

Krowy powinny przeżuwać łącznie około 10 godzin w ciągu dnia. Przeżuwanie zajmuje mniej więcej 40-50 ruchów na minutę. Różne czynniki mogą spowodować zmniejszenie częstotliwości przeżuwania lub w skrajnych przypadkach jego całkowitego zaniku. Proces przeżuwania jest w dużej mierze uzależniony od ilości i rodzaju paszy oraz struktury dawki pokarmowej. Zmniejszenie produkcji śliny, czyli naturalnego neutralizatora pH płynu żwacza, może prowadzić do szkodliwych reakcji dla przebiegu trawienia. Gdy w dawce jest za mało włókna, które pobudza do przeżuwania, a dużo paszy treściwej, paszy o zbyt rozdrobnionej strukturze lub zwierzęta pobierają duże ilości paszy objętościowej soczystej, wtedy dochodzi do skracania czasu przeżuwania. Prowadzi to oczywiście do zmniejszenia produkcji śliny. Konsekwencją tego jest spadek pH żwacza i pogorszenie warunków dla bakterii celulolitycznych. Dłuższe utrzymanie takich niesprzyjających warunków skutkuje rozwojem kwasicy.

O czym pamiętać?

Ze względu na to, że proces przeżuwania jest niezwykle istotny dla stabilności żwacza, dlatego ważne jest tworzenie warunków pod jego sprawny przebieg. Należy pamiętać o odpowiednim stosunku pasz treściwych do objętościowych w dawce. Udział tych pierwszych nie powinien przekraczaj 50% w stosunku do objętościowych. Ważna jest również jakość TMR, by pasza nie była zbyt rozdrobniona. Jeśli będzie się miało na uwadze te zasady, to stworzy się idealne warunki dla mikroorganizmów, które „pomagają” w produkcji mleka.

Kliknij i zobacz kartę edukacyjną!