zdrowe wymiona

Bydło należy do podrzędu przeżuwaczy, które mają poligastryczny układ pokarmowy. Gdy cielę zaczyna przechodzić na paszę stałą, wtedy uruchamiają się funkcje przedżołądków, m.in. żwacza. W nim zachodzą bardzo ważne przemiany. Jaka jest rola lotnych kwasów tłuszczowych?

Reakcje biochemiczne zachodzące w żwaczu można podzielić na dwie grupy − rozpadu oraz syntezy. W czasie pierwszego rodzaju procesów dochodzi głównie do bakteryjnego trawienia węglowodanów strukturalnych – celulozy i hemicelulozy. To bardzo ważna symbioza, ponieważ bydło, tak jak i inne przeżuwacze, nie mają własnych enzymów, które są w stanie rozłożyć wymienione związki. Rozkład węglowodanów strukturalnych i niestrukturalnych, prowadzi do fermentacji cukrów prostych. Wynikiem tego jest powstawanie lotnych kwasów tłuszczowych.

Rola lotnych kwasów tłuszczowych

Głównymi produktami fermentacji cukrów są: kwas octowy, który dominuje ilościowo nad resztą lotnych kwasów tłuszczowych (50-70%), kwas propionowy w ilości od 10 do 30% ogólnej puli lotnych kwasów tłuszczowych, kwas masłowy (10-20%) i w mniejszych ilościach tzw. izokwasy. Dzienna produkcja lotnych kwasów tłuszczowych w żwaczu dorosłej krowy to nawet 5 kg. Rolą lotnych kwasów tłuszczowych jest pokrycie zapotrzebowania krowy na energię. Pokrywają je u bydła w 60-70%. Poza lotnymi kwasami tłuszczowymi w procesie rozkładu składników paszy powstają m.in. dwutlenek węgla, metan, wodór i siarkowodór. Właściwy stosunek kwasu octowego, propionowego i masłowego to odpowiednio przedział od około 75:15:10 do 40:40:20.

Tłuszcz mleka i laktoza

Poza rolą energetyczną, poszczególne lotne kwasy tłuszczowe pełnią bardzo ważne funkcje pod względem produkcyjnym. Kwas octowy jest niezbędny do syntezy kwasów tłuszczowych, bierze więc udział w powstawaniu tkanki tłuszczowej oraz tłuszczu mleka w gruczole mlekowym. Kwas masłowy również jest potrzebny do produkcji tłuszczu oraz stanowi źródło energii dla błony śluzowej żwacza. Natomiast kwas propionowy jest niezbędny do syntezy glukozy w wątrobie oraz laktozy. Izokwasy, choć powstają w mniejszych ilościach, to ich rola nie jest mniej ważna. Są one niezbędne dla aktywności symbiotycznych mikroorganizmów żwacza.

Dzienna produkcja lotnych kwasów tłuszczowych w żwaczu dorosłej krowy to nawet 5 kg. Rolą lotnych kwasów tłuszczowych jest pokrycie zapotrzebowania krów na energię. Pokrywają je u bydła w 60-70%.

Kierunek fermentacji żwacza

lotne kwasy tłuszczowe

Kierunek fermentacji w żwaczu zależy od rodzaju paszy. Fot. Josera

Skład populacji mikroorganizmów zależy od rodzaju dawki i warunków w przedżołądku. Kwas octowy powstaje w wyniku rozkładu celulozy i hemicelulozy, a większe ilości kwasu propionowego, gdy w paszy dominuje skrobia – węglowodan niestrukturalny. Jednym słowem większy udział w dawce pokarmowej paszy objętościowej wpływa na kierunek fermentacji octowej, a trawienie większych ilości paszy treściwej, bogatej w skrobie, skutkuje fermentacją w kierunku propionowym. Dlatego też większe ilości włókna sprzyjają produkcji mleka z wyższą koncentracją tłuszczu.

Gwałtowne fermentacje

Gdy w paszy znajduje się zbyt wysoka podaż źródła skrobi, wtedy dochodzi do szybkiej fermentacji, ponieważ ulega ona znacznie łatwiejszemu rozkładowi niż węglowodany strukturalne. Powoduje to gromadzenie się lotnych kwasów tłuszczowych w żwaczu. Przy właściwej częstotliwości przeżuwania, produkowane są znaczne ilości śliny, z węglanami i fosforanami, działającymi na zobojętnienie lotnych kwasów tłuszczowych . Powstają przy tym sole, które wraz z lotnymi kwasami tłuszczowymi zostają wchłaniane do krwiobiegu. Jeśli neutralizowanie środowiska żwacza jest niewystarczające, np. przez zaburzenia przeżuwania, to może dochodzić do obniżenia pH. Gromadzą się większe ilości kwasu mlekowego i w takich warunkach nie trudno o rozwój chociażby kwasicy żwacza. Obniżenie pH znacznie poniżej 6,0 działa niekorzystnie na mnożenie się bakterii celulolitycznych.

lotne kwasy tłuszczowe

Innowacyjna mieszanka DairyPilot. Fot. Josera

Zadbać o żwacz

Lotne kwasy tłuszczowe pełnią bardzo ważne funkcje w organizmie krowy więc trzeba stymulować ich zrównoważoną produkcję. Można by to porównać do programowania kierunku fermentacji. Wykonuje się to poprzez właściwe bilansowanie dawki pokarmowej. Należy mieć na uwadze odpowiedni stosunek paszy treściwej do paszy objętościowej i dostosowywanie dawki do aktualnego stanu fizjologicznego krowy. Pomocne w „programowaniu” fermentacji żwacza i jego stabilności jest stosowanie mieszanek paszowych takich jak Dairy Pilot . Wyjątkowy skład tej mieszanki wpływa pozytywnie m.in. na przemianę materii i wysoką efektywność metaboliczną, utrzymanie optymalnych warunków żwacza, w tym na stabilne pH i wiele innych korzyści związanych ze zdrowiem krów i z produkcją mleka.

Kliknij i zobacz kartę edukacyjną!