dekornizacja

Usuwanie zalążków rogów u cieląt uznaje się za zabieg profilaktyczny. Kiedy najlepiej przeprowadzać dekornizację?

Dekornizacja i usuwanie zawiązków rogów jest powszechnie wykonywanym zabiegiem. Rogi służą bydłu do obrony przed drapieżnikami i do ustalania hierarchii. Dekornizacja polega na usunięciu zalążków rogów u cieląt lub na usunięciu wyrośniętego rogu u dojrzałych krów. Ma ona swoje uzasadnienie w łatwiejszej obsłudze zwierząt oraz ich dobrostanie. Usuwanie zawiązków rogów wiąże się jednak z bólem, a co za tym idzie – trzeba przeprowadzać ten zabieg w taki sposób, by minimalizować związany z nim stres.

Po co przeprowadzać dekornizację bydła?

Obecność rogów u zwierząt hodowlanych wiąże się z uszkodzeniami innych osobników oraz obsługi, szczególnie w systemie wolnostanowiskowym. Krowy z rogami mogą wyrządzić krzywdę z powodu zwiększonego poziomu agresji lub przypadkiem. Dominacja w stadzie jest skorelowana m.in. z obecnością lub brakiem rogów.

dekornizacja

Obecność rogów u krów wiąże się z ryzykiem uszkodzeń innych osobników oraz obsługi. Fot. Pixabay

Co ciekawe, dominacja nie zmienia się nawet po usunięciu rogów.
Brak rogów jest również ułatwieniem krowom dostępu do stołu paszowego i pobierania paszy. Jednym słowem, dekornizacja jest formą ochrony zdrowia zwierząt i nas samych.

Kiedy przeprowadzać dekornizację?

Zabieg ten przeprowadzany jest zazwyczaj u cieląt w pierwszych 4–6 tygodniach życia. Wtedy zawiązki rogów nie są jeszcze mocno rozwinięte i mają rozmiar 5–10 mm. Niemniej jednak, Europejski Kodeks Rekomendacji dla Dobrostanu Bydła zaleca usuwanie zawiązków rogów przed upływem 2. miesiąca życia. W przypadku dojrzalszych zwierząt usuwanie rogów może wiązać się ze zmniejszeniem pobierania paszy i tym samym spadkiem wydajności. Zwierzęta chore nie mogą być poddawane zabiegowi.
Dekornizację przeprowadza się chemicznie, termicznie lub mechanicznie (chirurgicznie). U starszych osobników rogi usuwa się tylko metodą chirurgiczną, która wymaga większego nakładu pracy.

Jak wykonać zabieg u cieląt?

Najszybszym sposobem jest metoda termiczna. Polega ona na wypaleniu zawiązków rogów przy użyciu dekornizatora elektrycznego lub gazowego, po uprzednim zdezynfekowaniu wypalanego miejsca. Nagrzany przyrząd przykłada się do zawiązka rogu i przyciska się na ok. 15 sekund. Wypalenie powoduje uszkodzenie skóry wokół zalążków i powstanie dość płytkiej rany, na którą trzeba zastosować antybiotyk. Metoda ta nie wiąże się z powstawaniem otwartych ran – naczynia krwionośne ulegają bowiem przypaleniu. Po upłynięciu 4–6 tygodni wypalony zawiązek odpada. Zabieg należy jednak wykonywać bardzo dokładnie, ponieważ gdy źle wypali się zawiązek, róg całkowicie lub częściowo wyrasta. Co ważne, metoda termiczna łączy się z najmniejszym prawdopodobieństwem występowania powikłań.
Dekornizację chemiczną przeprowadza się poprzez zaaplikowanie na zawiązkach rogu i na skórze wokół nich specjalnej maści na bazie substancji o działaniu żrącym. Podobnie jak w wypadku metody termicznej dochodzi wówczas do obumarcia zawiązka rogu i jego odpadnięcia.

Usuwanie zawiązków rogów wiąże się jednak z bólem, a co za tym idzie – trzeba przeprowadzać ten zabieg w taki sposób, by minimalizować związany z nim stres.

dekornizacja

Zaleca się usuwanie zawiązków rogów przed upływem 2. miesiąca życia. Fot. Pixabay

Z kolei metoda chirurgiczna polega na usunięciu zawiązków rogu wraz z wycinkiem skóry przy pomocy specjalnego narzędzia, tzw. przyrządu Robertsa – stalowego noża w formie rurki. Po dokonanym zabiegu ranę zasypuje się antybiotykiem.
Wypalanie zawiązku rogów powoduje mniejsze wydzielanie kortyzolu we krwi, natomiast metoda chirurgiczna łączy się z wyższym poziomem tego hormonu.
Nie można również zapominać, że przy dekornizacji każdą z metod miejsca pozbawione zalążków rogów należy zdezynfekować.

O tym musisz pamiętać!

Mając na względzie dobrostan zwierząt, niezależnie od wybranej metody dekornizacji nie zapomnij o zminimalizowaniu bólu i stresu poprzez znieczulenie cieląt. Pamiętaj też, że w przypadku każdej metody zabieg musi zostać przeprowadzony umiejętnie i przez wykwalifikowaną osobę.

Kliknij i zobacz kartę edukacyjną!

Źródła

  • Abramowicz P., Brzozowski P., Gołębiewski M. (2014). Praktyczne aspekty społecznych zachowań bydła. Artykuł przeglądowy. Medycyna Weterynaryjna 70(2), 90–93.
  • Litwińczuk Z., Szulc T. (red.) (2005). Hodowla i użytkowanie bydła (238–239, 325). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.
  • Mainau E., Temple D., Manteca X. (2012). Wpływ dekornizacji i usuwania zawiązków rogów na dobrostan cieląt. Data dostępu: 14.10.2019. https://www.fawec.org/pl/publikacje/33-bydlo/203-wplyw-dekornizacji-usuwania-zawiazkow-rogow-dobrostan-cielat.