choroby układu oddechowego cieląt profilaktyka

Takie schorzenia jak biegunki i choroby układu oddechowego cieląt są problemami ważnymi pod względem ekonomicznym.

Schorzenia w okresie odchowu przyczyniają się bowiem do zwiększonej śmiertelności, co wiąże się ze stratami finansowymi oraz obniżonym dobrostanem zwierząt. Największe znaczenie dla okresu odchowu w tym zakresie mają schorzenia układów pokarmowego oraz oddechowego, takie jak chociażby zapalenie płuc. Dlatego monitorowanie zdrowia cieląt oraz zabiegi prewencyjne mają tu kluczowe znaczenie. Nawet jeśli cielę zostanie wyleczone, choroba może rzutować na wydajność w późniejszym okresie. Znaczne obniżenie wartości cech użytkowości mlecznej oraz zdolności opasowej zaobserwowano w grupach, które w okresie odchowu przeszły schorzenia zarówno przewodu pokarmowego, jak i układu oddechowego (Zachwieja, 2011).

Predyspozycje do schorzeń układu oddechowego u cieląt

Bydło osiąga pełną dojrzałość fizjologiczną układu oddechowego, pod kątem wymiany gazowej i sprawności transportu śluzowo-rzęskowego, po 12 miesiącach życia. Dlatego też do tego okresu zwierzęta są bardziej podatne na działanie niekorzystnych warunków.
Jednym z czynników, które predysponują cielęta do schorzeń infekcyjnych płuc, jest mała wydolność układu oddechowego i co za tym idzie zmniejszona rezerwa płuc.

Patogeny powodujące choroby układu oddechowego cieląt

W badaniach Bojkovskiego i wsp. (2014) przeprowadzonych wśród 61 cieląt, u których zdiagnozowano choroby układu oddechowego na tle bakteryjnym, w ciągu roku wyizolowano takie drobnoustroje, jak: Pasteurella multocida, Mannheimia haemolytica, Pasteurella spp., Histophilus somni, Haemophilus spp., Trueperella (Arcanobacterium) pyogenes, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella enteritidis, Salmonella typhimurium. W otoczeniu cieląt mogą się też pojawić inne zjadliwe patogeny. Ponadto młode zwierzę może zarazić się daną jednostką chorobową jeszcze przed wycieleniem, czyli w okresie prenatalnym.

zdrowe cielęta

Warunki mikroklimatyczne, stan ściółki, czystość pomieszczeń mają znaczenie dla statusu zdrowotnego cieląt. Fot. Josera

System utrzymania cieląt a ich zdrowotność

Wyniki niektórych badań wskazują, że wśród cieląt utrzymywanych w budkach odnotowywano mniej przypadków chorób układu oddechowego oraz pokarmowego niż u cieląt trzymanych w budynku. Cielęta chowane tradycyjnie były bowiem bardziej podatne na biegunki i zapalenie płuc, a także na uszkodzenia mechaniczne.
Callan i Gary (2002) potwierdzili w badaniach, że przypadki enzootycznego zapalenia płuc u cieląt są związane ze słabą wentylacją w budynku (za: Wójcik i wsp. 2013). Nie faworyzując jednak któregoś z systemów utrzymania, bez wątpienia trzeba podkreślić, że warunki mikroklimatyczne, stan ściółki, czystość pomieszczeń etc. mają znaczenie dla statusu zdrowotnego cieląt, w tym zapadalności na choroby układu oddechowego oraz inne przypadłości.

Profilaktyka chorób układu oddechowego cieląt i nie tylko

W zakres działań mających na celu zmniejszenie liczby przypadków zachorowań na różne choroby okresu odchowu wchodzi m.in. utrzymanie optymalnych warunków otoczenia cieląt, zwalczanie ekto- i endopasożytów, szczepienia profilaktyczne krów przed porodem na IBR i BVD, odpowiednio zbilansowana dawka pokarmowa oraz stały dostęp do wody. Szczepienia mają szczególne znaczenie, ponieważ cielęta mogą się zarazić w okresie prenatalnym. Natomiast gdy młode zostało urodzone przez krowę z BVD, rodzi się ono słabe i podatne m.in. właśnie na choroby układu oddechowego.

Pierwsze chwile życia cielęcia: poród i pojenie siarą

Bezstresowe wycielenie i pomoc przy akcji porodowej mają niebagatelne znaczenie dla zdrowia nowo narodzonego cielęcia. Młode musi zostać dokładnie wytarte i osuszone, a pępowina zabezpieczona.
Zachorowania i upadki cieląt są spowodowane przede wszystkim niską bierną odpornością przeciwzakaźną cieląt. Wynika ona z niewystarczającego zaopatrzenia organizmu nowo narodzonego zwierzęcia w immunoglobuliny pochodzące z siary. Jest to często efekt słabej jakości immunologicznej siary, a także niewłaściwego pojenia cieląt siarą. Trzeba też pamiętać, że krowa może nie produkować siary dobrej jakości lub w niewystarczającej ilości z różnych przyczyn. Na jakość tej życiodajnej wydzieliny mogą mieć wpływ takie czynniki, jak rasa krowy, stan zdrowia czy jej wiek, a także żywienie i system utrzymania.
Ponadto długość okresu zasuszenia krów ma wpływ na produkowaną przez te zwierzęta siarę. Zbyt krótkie lub zbyt długie zasuszenie może bowiem wpłynąć m.in. na obniżenie jakości tej wydzieliny. Ostatecznie odbija się to na poziomie odporności przeciwzakaźnej cieląt. Nieocenione jest więc magazynowanie siary dobrej jakości.

jak zwiększyć odporność cieląt

Colostrin to specjalistyczny dodatek do pójła. Fot. Josera

Wzmocnić mechanizmy obronne cielęcia

Bez wątpienia nie da się przecenić roli, jaką w dobrym statusie zdrowotnym cieląt odgrywa siara. Ponadto należy zwracać uwagę na jakość pasz płynnych i stałych podawanych zwierzętom. Szczególnie substytuty mleka krowy (preparaty mlekozastępcze) muszą charakteryzować się bardzo dobrym składem. Do samego pójła można też dodać produkt Colostrin, który zawiera immunoglobuliny, dzięki czemu wzmacnia mechanizmy obronne organizmu cielęcia. Każde działanie mające na celu uodpornienie młodych zwierząt na choroby okresu odchowu jest bowiem inwestycją w zdrowe i wydajne stado.

Zobacz więcej artykułów o żywieniu cieląt siarą:

 

Źródła

  • Bojkovski J., Milanov D., Savić S., Vasić A., Zdravković N., Rogožarski D., Prokić N., Korica S. (2014). Respiratory Diseases of Calves on Dairy Cow Farm. Bulletin UASVM Veterinary Medicine 71 (2), 313‒320.
  • Callan R.J., Garry F.B. (2002). Biosecurity and bovine respiratory disease. Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice 18, 57‒77.
  • Stec A., Mochol J. (2003). Czynniki ryzyka w etiologii chorób infekcyjnych układu oddechowego cieląt i bydła opasowego. Medycyna Weterynaryjna 59 (8), 673‒678.
  • Wójcik A., Nałęcz-Tarwacka T., Marcin Gołębiewski M. (2013). Comparison of calves’ rearing parameters in two different housing systems: indoor versus outdoor hutches. Archiv Tierzucht 56 (63), 628‒637.
  • Zachwieja A. (2011). Doskonalenie technologii odchowu cieląt. Przegląd hodowlany nr 2, 5‒7.